Böbrek Kanseri Nedir?
Böbrek kanseri, böbrek hücrelerinin kontrolsüz bir şekilde çoğalmasıyla oluşan ve zamanla çevre dokulara ya da diğer organlara yayılabilen bir hastalıktır. En sık görülen türü renal hücreli karsinomdur. Genellikle 40 yaş üzerindeki bireylerde görülür ve erkeklerde kadınlara göre daha sık rastlanır.
İçindekiler
Tüm tümörlerde olduğu gibi böbrek tümörleri de hücrelerin kontrolsüz bir şekilde çoğalması sonucu oluşur. Çoğalan hücreler kitle oluşturarak etraf dokuya ve uzak organlara yayılabilir.
Böbrek tümörleri genellikle (%85) böbrek hücrelerinden köken alır (renal hücreli karsinom). Böbrek içerisindeki idrar kanallarını döşeyen hücrelerden köken alan tümör ise (transizyonel hücreli karsinom) daha az oranda görülmektedir. Bunlar haricinde daha nadir görülen tümör tipleri de vardır.
Böbrek Kanserinin Nedenleri
Böbrek kanserinin kesin nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte, riski artıran bazı faktörler şunlardır:
- Sigara kullanımı: En önemli risk faktörlerinden biridir.
- Obezite: Hormon dengesizliklerine yol açarak riski artırabilir.
- Yüksek tansiyon: Kronik hipertansiyon böbrek sağlığını olumsuz etkileyebilir.
- Aile öyküsü: Ailede böbrek kanseri geçmişi varsa risk artar.
- Bazı kimyasallara maruz kalmak: Özellikle sanayi işçileri için önemlidir.
- Uzun süreli diyaliz tedavisi: Böbrek hastalığı nedeniyle diyalize girenlerde risk yüksektir.
Böbrek Kistleri De Kanser Yani Kötü Huylu Mudur?
Özellikle ilerleyen yaşlarda böbrekte basit kist dediğimiz içi sıvı dolu, ince ve düzenli duvarlı, duvarında kireçlenme içermeyen yapılara sık rastlıyoruz.
Basit kistler kanser değildir. Kistler çoğunlukla hastada herhangi bir şikayete sebep olmaz ve tedavi gerektirmez. Merkezi yerleşimli olanları büyüdükleri zaman idrar kanallarına, damarlara baskı yaparak şikayet oluşturabilirler. Böbrek dış kısmında yerleşenler ise büyüyerek dolgunluk ve ağrı oluşturabilirler. Bu durumlarda kistlerin alınması için ameliyat gerekebilmektedir.
Komplike kist dediğimiz kalın duvarlı, duvarında kireçlenme (kalsifikasyon) olan, içerisinde sıvının yanında doku barındıran ve kanserleşme potansiyeli olan kistler de vardır.
Bu komplike kistlerin basit kistlerden ayrımı için daha detaylı görüntüleme yöntemleri (kontrastlı tomografi veya MRG) kullanılır. Komplike kistler böbrek tümörleri gibi tedavi edilir (ameliyat gerektirir).
Anjiomiolipom (AML) Nedir?
Böbreğin en sık görülen yağ, kas ve damar yapılarından oluşan iyi huylu tümörüdür. Kadınlarda 4 kat daha sık rastlanır. Genellikle başka yere yayılma göstermezler. Boyutları arttığı zaman (4cm’den büyük boyutlarda) kendiliğinden kanama yapabilirler. Küçük boyuttaki AML’ler takip edilirken, daha büyük boyuttakiler için cerrahi veya embolizasyon (anjio ile kitledeki damarların ilaçlarla tıkanması-kapatılması) yapılır.
Böbrek Tümörleri Hangi Belirtileri Verir?
Böbrek tümörleri genellikle başka bir sebeple yapılan ultrason veya tomografi ile saptanır. Hastaların erken evrelerde herhangi bir şikayeti yoktur. Hastalık ilerledikçe bazı şikayetlere sebep olurlar:
İdrarda kanama (gözle görülen veya idrar tahlili ile saptanan)
Karında şişkinlik
İştahsızlık- halsizlik-kilo kaybı
Yan ağrısı
Kansızlık, solukluk
Bacaklarda şişme
Böbrek Kanserinin En Sık Görülen Belirtileri
Böbrek kanseri erken evrelerde çoğunlukla belirti vermez. Ancak hastalık ilerledikçe bazı belirtiler ortaya çıkabilir. Bu belirtiler, başka hastalıklarla da karıştırılabileceği için dikkatli olunmalı ve şüpheli durumlarda mutlaka bir üroloji uzmanına başvurulmalıdır.
1. İdrarda Kan (Hematüri)
Böbrek kanserinin en yaygın belirtisidir. İdrarda görülen kan, çıplak gözle fark edilebileceği gibi sadece idrar tahliliyle de saptanabilir. Kanama genellikle ağrısızdır ve zaman zaman kesilip tekrar başlayabilir.
2. Yan ve Sırt Ağrısı
Böbreklerin bulunduğu bel hizasında, tek taraflı ve geçmeyen bir ağrı olabilir. Bu ağrı genellikle künt karakterlidir ve istirahatle geçmez. Özellikle sabahları ya da gece daha belirgin olabilir.
3. Karında Kitle
Karnın yan tarafında veya sırt bölgesinde elle hissedilebilen sertlik ya da kitle, böbrek kanserinin ileri evrelerinde görülebilir. Genellikle tesadüfen yapılan bir muayene veya görüntüleme sırasında fark edilir.
4. Kilo Kaybı ve İştahsızlık
Açıklanamayan kilo kaybı ve iştah azalması, birçok kanser türünde olduğu gibi böbrek kanserinde de yaygın belirtilerdendir. Hastalar birkaç ay içinde ciddi oranda kilo verebilir.
5. Yorgunluk ve Halsizlik
Bedenin sürekli yorgun olması, çabuk yorulma ve halsizlik hissi, kanserin vücut üzerinde yarattığı genel etkilerden biridir.
6. Gece Terlemeleri ve Ateş
İnatçı ateş ve gece terlemeleri, bağışıklık sisteminin verdiği tepkilerden biridir. Bu belirtiler genellikle enfeksiyonlarla karıştırılsa da kanser varlığında da ortaya çıkabilir.
7. Kansızlık (Anemi)
Böbrek tümörü, kan üretimini etkileyerek anemiye yol açabilir. Bu da solukluk, nefes darlığı ve halsizlik gibi şikâyetlere neden olur.
8. Yüksek Tansiyon
Böbrek fonksiyonlarının bozulması nedeniyle tansiyon yükselmeleri görülebilir. Dirençli hipertansiyon, altta yatan bir böbrek tümörünün işareti olabilir.
9. Bacaklarda Şişlik (Ödem)
Böbrek kanseri, damar sistemini etkileyerek bacaklarda ödeme neden olabilir. Özellikle tek taraflı ödem dikkat çekicidir.
Böbrek Kanseri Nasıl Teşhis Edilir?
Erken evrede belirti vermemesi nedeniyle çoğu zaman tesadüfen başka nedenlerle yapılan ultrason, BT (Bilgisayarlı Tomografi) veya MR (Manyetik Rezonans) gibi görüntüleme yöntemleri sırasında tespit edilir. Şüpheli durumlarda ürolog tarafından detaylı tetkikler yapılır.
- İdrar Tahlili: İdrarda gizli kan aranır.
- Kan Tahlilleri: Böbrek fonksiyonları ve kansızlık gibi durumlar değerlendirilir.
- Görüntüleme: En önemli tanı aracıdır.
- Biyopsi: Gerekli durumlarda tümörden parça alınarak patolojik inceleme yapılabilir.
Böbrek Kanserinde Erken Tanı Neden Önemlidir?
Böbrek kanseri erken evrede tespit edildiğinde tamamen tedavi edilebilir bir hastalıktır. Erken tanı sayesinde tümör, cerrahi yöntemle tamamen çıkarılabilir ve hastalığın yayılması engellenebilir. Gecikmiş vakalarda ise kanser lenf nodlarına, akciğerlere veya kemiklere sıçrayabilir ve tedavi zorlaşır.
Böbrek Kanseri Nasıl Tedavi Edilir?
Tedavi, tümörün evresine, hastanın genel sağlık durumuna ve yaşına göre planlanır.
1. Cerrahi Tedavi
Erken evrelerde en sık tercih edilen yöntemdir. İki ana cerrahi seçenek vardır:
- Radikal Nefrektomi: Tüm böbreğin alınması.
- Parsiyel Nefrektomi: Sadece tümörlü kısmın alınması. Özellikle küçük tümörlerde tercih edilir.
2. Laparoskopik veya Robotik Cerrahi
Minimal invaziv yöntemlerle yapılan bu ameliyatlar, iyileşme süresini kısaltır ve hastanın konforunu artırır.
3. İlaç Tedavileri
İleri evre hastalarda kemoterapi yerine genellikle hedefe yönelik tedaviler ve immünoterapiler uygulanır.
Böbrek Kanseri Tedavisi
Böbrek tümörlerinin esas tedavisi cerrahidir. Tümörlü böbrek dokusunun çıkarılıp, sağlıklı-kansersiz böbrek dokusunun korunması temel prensiptir. Bu ameliyata parsiyel nefrektomi yani tümörlü böbrek dokusunun çıkarılması denir. Aşırı büyümüş, böbrek damarlarını tutmuş, böbrek içinde çok sayıda olan tümörlerde maalesef böbreğin etrafındaki yağlı doku ile beraber çıkarıldığı radikal nefrektomi ameliyatı yapıyoruz.
Parsiyel veya radikal nefrektomi ameliyatı açık veya kapalı (laparoskopik veya robotik) yöntemlerle yapılabilir. Laparoskopik ve Robotik cerrahi, açık cerrahiye göre daha kısa hastanede kalış süresi, daha az ağrı kesici kullanımı, daha çabuk işe ve sosyal hayata dönüş ve daha az yara izi gibi avantajlar sağlamaktadır. Laparoskopik radikal nefrektomi şu an standart tedavi olarak kabul edilmektedir.
Cerrahiye uygun olmayan veya metastatik (uzak organlara sıçramış) böbrek tümörlerinde kemoterapi uygulanabilmektedir.
Böbrek içindeki idrar yollarını döşeyen hücrelerden (değişici-transizyonel hücre) köken alan tümörler toplayıcı sistem tümörleri (transizyonel hücreli karsinom) olarak adlandırılır. Bu tümörlerin tedavisinde böbrek, idrar kanalı (üreter) ve idrar kanalının mesane (idrar kesesi) bağlantısı cerrahi olarak çıkarılır. Bu ameliyata radikal nefro-üreterektomi denir.
Operasyon Sonrası Takip Nasıl Yapılır?
Ameliyat sonrası çıkarılan dokunun patolojik incelemesi sonucu tümörün çeşidi, tipi, evresi, derecesi ortaya konulur. Hastalarımız bu patoloji sonuçlarının rehberliğinde belli aralıklarla kan ve BT / MRG / USG gibi görüntüleme yöntemleri ile takip edilirler.
Böbrek Kanserinden Korunmak İçin Ne Yapılmalı?
Böbrek kanserinden tamamen korunmak mümkün olmasa da, riski azaltmak için şu öneriler uygulanabilir:
- Sigara bırakılmalı
- İdeal kiloda kalınmalı
- Tuz tüketimi azaltılmalı
- Düzenli tansiyon kontrolü yapılmalı
- Kimyasal maddelerle temastan kaçınılmalı
- Düzenli sağlık kontrolleri ihmal edilmemeli
Sonuç: Belirtileri Göz Ardı Etmeyin
Böbrek kanseri, erken teşhis edildiğinde başarıyla tedavi edilebilen bir hastalıktır. İdrarda kan, bel ağrısı, açıklanamayan kilo kaybı gibi belirtiler yaşıyorsanız vakit kaybetmeden bir üroloji uzmanına başvurmanız büyük önem taşır. Erken tanı, hayat kurtarır.