Prostat biyopsisi, prostattan şüpheli doku örneklerinin alınması için yapılan bir işlemdir. Prostat, erkeklerde spermi besleyen ve taşıyan sıvıyı üreten küçük, ceviz şeklinde bir bezdir.
Prostat biyopsisi sırasında prostat bezinizden bir dizi doku örneği toplamak için bir iğne kullanılır. İşlem, üriner sistem ve erkek cinsel organları konusunda uzmanlaşmış hekimler tarafından gerçekleştirilir.
Prostat spesifik antijen (PSA) kan testi veya parmakla prostat muayenesi sonucu prostat kanseri olabileceğinizi gösteriyorsa üroloğunuz prostat biyopsisi önerebilir.
Prostat biyopsisinden alınan doku örnekleri, prostat kanseri belirtisi olan hücre anormallikleri açısından mikroskop altında bir patoloji tarafından incelenir. Kanser varsa, ne kadar hızlı ilerleyebileceğini belirlemek ve en iyi tedavi seçeneklerinizi belirlemek için değerlendirilir.
İçindekiler
Prostat Biyopsi Testi Neden Önemlidir?
Prostat kanseri bugün erkeklerde en sık görülen tümör çeşidi ve ölüme sebep olan 2. kanser çeşididir. Bu kanserin teşhisinde kullandığımız yöntem olan prostat biyopsisi altın standarttır.
Prostat kanserinin bir işareti, kandaki bir protein olan prostat spesifik antijen veya PSA’nın artmasıdır. Ancak bir erkeğin PSA değerinin yükselmesinin kanser dışında birçok nedeni olabilir.
Şu anda, bir tümör bulmaya çalışmak için prostatın 12 ila 24 bölümünün bir iğne ile örneklenmesini içeren rastgele bir örnekleme yöntemi kullanılmaktadır. Bu işlem sırasında rektum (kalın barsakların son bölümü) denilen dışkı yapılan bölgeye bir ultrason cihazı yerleştirilir. Prostat sınırları bu ultrason ile belirlenir.
Prostat kanseri prostat içinde özellikle dış-periferal yerleşimlidir. Ancak prostat içinde bir veya birkaç bölgede bulunabilir. Ultrason maalesef prostat kanseri olan bölgeyi tanımlamada başarılı değildir. Bu yöntem rastgele olduğu için önemli bir kanseri gözden kaçırabilir, bu da erkeklerin kanser tespit edilmeden önce birkaç yıl boyunca birden fazla biyopsiye ihtiyaç duyabileceği anlamına gelir.
Her yıl, Amerika Birleşik Devletleri’nde yüksek PSA seviyelerine sahip 700.000 erkek, kanser tespiti için tekrar biyopsilere tabi tutulmaktadır.
Prostat biyopsisi yöntemleri nelerdir?
Transrektal biyopsi:
Prostattan parça almak için kullanılan iğneler rektum yani kalın bağırsakların son kısmından prostata doğru giriş yapar. Bu yöntem, prostat biyopsisi için kullanılan en yaygın yoldur.
Hazırlık: Hastalara işlemden bir gün önce olmak üzere antibiyotik başlanır. Bağırsaklarını boşaltması için ilaçlar başlanır. Kan sulandırıcı kullanan hastaların bu ilaçları bırakmaları gerekebilir.
İşlem nasıl yapılır: Yan yatarak dizlerinizi göğsünüze doğru çekerek yan yatmanız istenecektir. Bölgeyi temizledikten ve jel uyguladıktan sonra doktorunuz rektumunuza ince bir ultrason probunu nazikçe yerleştirecektir. Prostat çevre dokusuna anestezik ilaç enjeksiyonu ile daha ağrısız hale getirilebilir. Bu işleme periprostatik blok denir.
Transrektal ultrasonografi prostatınızın görüntülerini oluşturmak için ses dalgalarını kullanır. Ultrason görüntüleri ayrıca prostat biyopsi iğnesini yerine yönlendirmek için de kullanılır. Prostat içerisinden toplam 12 veya tekrarlayan biyopsilerde daha fazla örnek alınabilir. Tüm işlem genellikle yaklaşık 20 dakika sürer.
Transrektal prostat biyopsisin de genellikle rektumdan (transrektal) içeriye yerleştirilen ince bir ultrason probu ile prostat görüntülenerek yapılır. Rektum kirli bir alan olduğu için bu yöntemin özellikle ciddi enfeksiyon riski vardır. Önceden hazırlık yapılmasına rağmen rektum florasından bulaşan bakteriler prostat iltihabına sebep olabilir. Hastaların %4’e yakın bölümünde enfeksiyon nedeniyle hastaneye yatış gerekebilmektedir. Bunun yanında özellikle prostat ön kısmından biyopsi almak transrektal yolla daha zor olup kanama riski daha yüksektir.
İşlem sırasında iğne rektumdan prostat içine doğru ilerlediği için rektal kanamalar bu yolla sık gözlenir (%1.3-%45). Bu kanamalar kendiliğinden sorunsuz durmasına rağmen hemoroidi olan hastalarda ciddi ve uzun süren kanamalar görülmektedir.
Transperineal biyopsi:
Bu teknikte iğnenin anüs ve yumurtalık arasındaki temiz cilt bölgesinden prostat içine ilerler (transperineal biyopsi). Bu bölge diğer yöntemde iğnelerin giriş yaptığı rektuma göre çok daha temiz bir bölgedir.
Transperineal biyopsi işlemi nasıl yapılır?
İşlem lokal anestezi altında ameliyathanede uygulanabilir. Anestezi tarafından uygulanan sedasyon (anestezik ilaçlar ile sağlanan baygınlık hali) ile çok daha konforlu hale gelebilir. Yumurtalık ile makat arasındaki temiz cilt alanından ince biyopsi iğneleri ile prostat içinden parçalar alınır. Rektuma yerleştirilen ultrason ile iğnenin giriş ve biyopsi aldığı bölgeler daha net belirlenir.
Önceden çekilen prostat MRI ile füzyon tekniği ile doğru bölgelerden biyopsi yapılır. Böylece prostat kanseri yakalama başarısı yükselir..
Prostat füzyon biyopsisi nedir?
Prostat MRI sonucunda tanımlanan kanser riskli bölgelerden biyopsi yapılmasını ve kanser yakalama başarısını artıran tekniktir.
Standart prostat biyopsi işlemlerinde ultrason kullanılmaktadır. Ultrason prostat sınırlarını tanımlasa da prostat içindeki kanser riski taşıyan alanları tanımlayamaz. Füzyon biyopsi ile daha önce çekilen prostat MRI görüntüleri önce özel bir bilgisayar ortamına aktarılır. Prostat sınırları ve içerisindeki kanser riskli bölgeler bu özel program kullanılarak tanımlanır. Bir anlamda hedeflenecek bölgeler prostat içinde net olarak belirlenir.
Ameliyathane ortamında bu program ile ultrasondan elde edilen görüntüler ile birleştirilir.
Ultrason ile MR’da tanımlanan kanser riskli bölgelerden rastgele değil, nokta atış biyopsi alınabilir. Bu yüzden tekniğe akıllı biyopsi, nokta atış biyopsi gibi isimler konulmaktadır.
Füzyon tekniği transrektal veya transperineal yöntemlerle kullanılabilir.
İşlem sonrası ameliyathaneden servise alınan hasta birkaç saat gözlem altında tutulur. Anestezi etkisi geçip beslenip idrar yaptıktan sonra taburcu edilebilir.
Prostat Biyopsi İşlemi Sonrası
Prostat biyopsisi işlemi sonrası 24 ila 48 saat boyunca sadece hafif aktiviteler yapmanız önerilir.
Doktorunuz birkaç gün antibiyotik almanızı önerebilir. Ayrıca şunları da yapabilirsiniz:
● Hafif ağrı hissedebilirsiniz ve rektumunuzdan hafif kanama olabilir.
● Birkaç gün boyunca idrarınızda veya dışkınızda kan olabilir.
● Meninizde az miktarda kanın neden olduğu kırmızı veya pas renginde bir renk olduğunu fark edebilirsiniz. Bu durum birkaç hafta sürebilir.
● İşlem sonrası 1-2 hafta özellikle lifli gıdalarla beslenmeniz tavsiye edilir. Kabızlık ve ıkınma prostat içinde kanamayı tetikleyebilir.
Bu bulgularla karşılaşmanız durumunda doktorunuzdan yardım alabilirsiniz.
● Ateş
● İdrar yapma zorluğu
● Uzun süreli veya ağır kanama
● İlaçlara cevap vermeyen ağrı
Bizim uyguladığımız transperineal yolla USG/MRI füzyon prostat biyopsisinde hastaların önceden multiparametrik prostat MRI çekilerek prostat dokusu içindeki kanser riski yüksek bölgeler belirlenir. Daha sonra ameliyathanede anestezi (sedasyon veya genel anestezi) altında makat ile yumurtalık arasındaki perine dediğimiz cilt bölgesinden prostata ulaşarak biyopsi almaktayız.
Bu yöntemle rektal kanama veya enfeksiyon riskleri yoktur. Hastalara işlem öncesi antibiyotik profilaksisi veya başka bir hazırlık gerekmemektedir. Hastalar işlemden birkaç saat sonra güvenli bir şekilde taburcu olmaktadır.