Skrotumda (testis kesesi) fark edilen bir şişlik ya da sertlik, birçok farklı durumun habercisi olabilir. Bu kitleler çoğunlukla iyi huylu olmakla birlikte testis kanseri gibi ciddi patolojileri de kapsayabilir. Bu nedenle her skrotal kitle mutlaka bir ürolog tarafından değerlendirilmelidir.
Skrotal Kitle Nedir?
Skrotal kitle, testis kesesi içinde ya da dış yüzeyinde hissedilen her türlü şişlik, yumru veya dolgunluktur. Testis, epididim, testisi saran zarlar, damarlar veya deri kökenli olabilir. Yapılan muayene ve görüntülemeyle kitlenin testis içi mi (intratestikular) yoksa testis dışı mı (ekstratestikular) olduğu belirlenir; bu ayrım tedavi planlamasında kritik rol oynar.
Skrotal Kitle Türleri
İyi Huylu (Benign) Skrotal Kitleler
Hidrosel: Testisin etrafında sıvı birikmesidir; en sık görülen skrotal şişlik nedenidir. Genellikle ağrısız ve yumuşaktır.
Varikosel: Testis içindeki toplardamarların genişlemesidir; solda daha sık görülür. “Torba içindeki solucan yumağı” şeklinde tanımlanır.
Spermatosel: Epididimde sıvı dolu, ağrısız kistik bir oluşumdur.
Epididim kisti: Spermatsozoa içermeyen basit kistlerdir.
Epididimit/Orşit: Epididim veya testisin iltihabi şişmesidir; ağrılı ve kızarık olması tipiktir.
Fıtık (İnguinal herni): Bağırsak segmentinin skrotuma inmesiyle oluşan şişliktir.
Sebore kisti, lipom, fibrom: Deri ve cilt altı kaynaklı iyi huylu kitleler.
Kötü Huylu (Malign) Skrotal Kitleler
Testis kanseri: 15–35 yaş arası erkeklerde en sık görülen kanser türüdür. Çoğunlukla ağrısız, sert ve testis içi kitle şeklinde kendini gösterir. Erken tanı ile yüksek oranda tedavi edilebilir.
Skrotal Kitlelerin Nedenleri
Enfeksiyöz Nedenler
Klamidya, gonore, E. coli gibi bakteriler epididimit ve orşite yol açar. İdrar yolu enfeksiyonları, prostatit veya cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar zemin hazırlar.
Vasküler Nedenler
Varikosel, gonadal toplardamarların yetersizliği nedeniyle gelişir. Akut testiküler torsiyon — testisin kendi ekseni etrafında dönmesi — ani ciddi ağrıyla kendini gösteren ve acil müdahale gerektiren bir durumdur.
Travma
Darbe sonrası hematom (kan birikmesi) veya testiküler rüptür skrotal şişliğe yol açabilir.
Doğumsal Nedenler
Hidrosel ve inguinal herni sıklıkla doğumsal kökenlidir; özellikle yenidoğan ve bebeklerde görülür.
Tümörler
Germinal hücreli tümörler (seminoma, non-seminoma) testisin içinden kaynaklanır. Lenfoma ve metastazlar daha nadir nedenlerdendir.
Skrotal Kitlelerin Belirtileri
- Skrotumda fark edilen yumru veya şişlik
- Ağrılı ya da ağrısız kitle (ağrısız kitleler kanseri akla getirir)
- Skrotumda ağırlık veya dolgunluk hissi
- Testisin boyutunda değişim
- Kızarıklık, ısı artışı, hassasiyet (enfeksiyon düşündürür)
- Ani şiddetli ağrı (torsiyon acili!)
- Meme büyümesi (jinekomasti) — testis tümöründe hormonal etkiye bağlı
Risk Faktörleri
- İnmemiş testis (kriptorşidizm) öyküsü — testis kanseri riskini artırır
- Ailede testis kanseri öyküsü
- 15–35 yaş erkeklik (testis kanseri)
- Cinsel yolla bulaşan enfeksiyon öyküsü (epididimit)
- Varikosel aile öyküsü
- Scrotal travma
Tanı Yöntemleri
Fizik Muayene
Deneyimli bir ürologun dikkatli palpasyonu çoğu zaman ön tanı koymaya yeterlidir. Kitlenin testis içi mi dışı mı olduğu, kıvamı ve ağrı durumu değerlendirilir.
Skrotal Ultrasonografi
Birincil ve en önemli görüntüleme yöntemidir. Doppler inceleme ile kan akımı da değerlendirilir; torsiyon ayırıcı tanısında kritik öneme sahiptir. Katı-kistik ayrımını güvenilir biçimde yapar.
Tümör Belirteçleri
Testis kanseri şüphesinde alfa-fetoprotein (AFP), beta-hCG ve LDH düzeyleri ölçülür; tanıya yardımcı olur ve tedavi takibinde kullanılır.
BT ve MRI
Malignite saptandığında evreleme için toraks-karın-pelvis BT’si gereklidir.
Skrotal Kitlelerin Tedavisi
Hidrosel
Asemptomatik küçük hidroseller takiple izlenir. Büyük ve rahatsız edici olanlarda hidroselectomi (cerrahi) ya da aspirasyon+skleroterapi uygulanır.
Varikosel
Ağrı, infertilite veya testis atrofisi varlığında cerrahi (mikrocerrahi varikoselektomi) ya da embolizasyon tercih edilir.
Spermatosel / Epididim Kisti
Çoğunlukla takip yeterlidir; semptom yaratan büyük kistlerde cerrahi eksizyon yapılır.
Epididimit / Orşit
Antibiyotik tedavisi, istirahat, skrotal destek ve analjeziklerle yönetilir.
Testis Kanseri
İnguinal orşiektomi (kasıktan testis çıkarma ameliyatı) hem tanı hem de tedavinin ilk adımıdır. Ardından tümör tipine ve evresine göre radyasyon, kemoterapi (BEP protokolü) veya retroperitoneal lenf nodu diseksiyonu planlanır. Erken evrede kür oranları %95’i aşmaktadır.
Testiküler Torsiyon
Acil cerrahi müdahale gerektirir! Belirtilerin başlangıcından itibaren ilk 6 saat içinde yapılan operasyonla testis %90 kurtarılabilir.
Komplikasyonlar
- Geç tanı edilen testis kanserinde metastaz
- Torsiyon nedeniyle testis kaybı
- Epididimitten gelişen infertilite
- Varikosel ile bağlantılı düşük sperm kalitesi
- Kronik ağrı (büyük hidrosel veya spermatosel)
Önleme ve Yaşam Tarzı
- Aylık kendi kendine testis muayenesi yapın — duş sonrası testisin normal doku dokusunu öğrenin; fark ettiğiniz değişikliği erteleyin.
- Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlara karşı korunma yöntemlerini kullanın.
- İnmemiş testis öyküsünüz varsa düzenli üroloji kontrolü yaptırın.
- Skrotal travmadan korunun; spor sırasında koruyucu ekipman kullanın.
- Ani testis ağrısı torsiyonun habercisidir — zaman kaybetmeden acile başvurun.
Sık Sorulan Sorular
Skrotumda kitle hissetsem ne yapmalıyım?
Paniklemeden en kısa sürede bir ürologa başvurun. Kitlelerin büyük çoğunluğu iyi huyludur; ancak kanser ayırıcı tanısı için mutlaka değerlendirme gerekir.
Her sert kitle kanser midir?
Hayır. Sertlik kanser için bir uyarıcı işarettir; ancak kesin tanı ultrasonografi ve gerekirse tümör belirteçleriyle konur.
Testis kanseri ne kadar yaygındır?
15–35 yaş erkeklerde en sık görülen kanser türüdür; ancak genel erkek nüfusunda görece nadirdir. Erken evrede tedavi edildiğinde kür oranı çok yüksektir.
Skrotal ultrasonografi ağrılı mıdır?
Hayır. Ultrasonografi ağrısız, radyasyon içermeyen ve çok kısa süren bir görüntüleme yöntemidir.
Hidrosel kendiliğinden geçer mi?
Bebeklerdeki hidroseller çoğunlukla 1–2 yaşına kadar kendiliğinden geçer. Yetişkinlerde oluşan hidroseller nadiren kendiliğinden geriler; büyük olanlarda cerrahi gerekir.
Varikosel her zaman infertiliteye yol açar mı?
Hayır. Varikosel olan erkeklerin önemli bir kısmı çocuk sahibi olabilir. Ancak ciddi varikoselde sperm parametrelerini olumsuz etkileyebileceğinden değerlendirme önerilir.