Spermde Hiç Sperm Yok: Azospermide Adım Adım Ne Yapılır?

Spermiyogram raporunda “sperm görülmedi” yazısını okumak, çiftlerin çoğu için ağır bir andır. Bu sonucu alan erkeklerin sorusu da genellikle aynıdır: “Şimdi ne yapacağız, hangi sırayla?” Bu yazıda azospermi tanısından sonraki adımları, hangi testin neden istendiğini ve kararların neye dayandığını güncel kılavuzlar ışığında sırasıyla anlatıyorum. Azosperminin tanımı, türleri ve nedenleri için azospermi nedir yazımıza, menide sperm az ama varsa sperm sayısı düşüklüğü (oligospermi) yazımıza bakabilirsiniz. Erkek üreme sağlığıyla ilgili diğer konular erkek kısırlığı ve testis rehberimizde yer alıyor.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; kişiye özel tanı veya tedavi önerisi yerine geçmez. Hekiminize danışmadan ilaç, hormon ya da takviye kullanmayın; kullandığınız bir ilacı da kendi kararınızla bırakmayın.

Azospermi Tanısından Sonra Adım Adım Yol Haritası

Süreç çoğu erkekte aşağıdaki sırayla ilerler; süreler kişiye ve laboratuvara göre değişir.

İçindekiler

1. Azospermi Tanısından Sonra Adım Adım Yol Haritası
2. Spermde Hiç Sperm Yok Sonucu Neden Tekrarlanır?
3. Azospermi Tanısından Sonra Hangi Testler Yapılır?
4. Muayene ve Öykü
5. Hormon Paneli: FSH, LH, Testosteron ve Prolaktin
6. Genetik Testler
7. Ultrason
8. Tıkanıklık mı, Üretim Yetersizliği mi? Kararın Dayandığı Bulgular
9. Tedavi Edilebilir Nedenler: Önce Bunlar Ele Alınır
10. Hipofiz Kaynaklı Hormon Eksikliği
11. Testosteron ve Anabolik Steroid Kullanımı
12. Tıkanıklığın Onarılması
13. Geriye Boşalma ve Varikosel
14. Micro-TESE’ye Ne Zaman Karar Verilir? Sperm Elde Etme Yöntemleri
15. Ameliyat Öncesi Hormon Tedavisi Gerekli mi?
16. Sperm Bulunamazsa Ne Olur?
17. Tüp Bebek Merkeziyle Koordinasyon ve Sperm Dondurma
18. Bu Yazının Diğer Yazılarımızdan Farkı
19. Ne Zaman Ürologa Başvurmalı?
20. Sık Sorulan Sorular
21. Spermde hiç sperm yok, ne yapmalıyım?
22. Azospermi tanısından sonra hangi testler yapılır?
23. Micro-TESE’ye ne zaman karar verilir?
24. Azospermide testiste sperm bulunma olasılığı nedir?
25. Micro-TESE tüp bebekle nasıl planlanır?
26. Azospermi ilaçla düzelir mi?
27. Micro-TESE’de sperm bulunamazsa ne olur?

Tüm başlıkları göster Alt başlıkları gizle

1. Tanıyı doğrulamak (birkaç hafta içinde): Meni, santrifüj edilerek en az bir kez daha incelenir.
2. Muayene ve kan testleri (aynı dönemde): Muayeneyle birlikte FSH, LH, total testosteron ve gerektiğinde prolaktin ölçülür.
3. Genetik testler ve görüntüleme: Kromozom analizi ve Y kromozomu mikrodelesyon testi, bulguya göre ultrason. Genetik sonuçlar laboratuvara göre birkaç hafta sürebilir.
4. Karar noktası: Sorun tıkanıklık mı, üretim yetersizliği mi? Düzeltilebilir bir neden var mı?
5. Nedene yönelik tedavi (aylar): Sperm üretimi yaklaşık iki buçuk-üç ay sürdüğü için tedavinin etkisi aylar içinde, tekrarlanan spermiyogramlarla izlenir.
6. Sperm elde etme ve tüp bebek planı: Gerekirse sperm testisten ya da epididimden alınır; plan tüp bebek merkeziyle birlikte yapılır.

Kadın partnerin değerlendirmesi bu sürecin başından itibaren paralel yürütülmelidir. Avrupa Üroloji Derneği (EAU) kılavuzu da bunu vurgular; kadın partnerin yaşı ve yumurtalık rezervi, hangi adımın ne kadar bekleyebileceğini doğrudan belirler.

Spermde Hiç Sperm Yok Sonucu Neden Tekrarlanır?

Azospermi tanısı, bir rapora dayanılarak konmaz. EAU kılavuzu, azosperminin birbirini izleyen iki meni analiziyle doğrulanmasını önerir. Tekrar test üç nedenle değerlidir:

• Santrifüj: Meninin santrifüj edilip dibe çöken kısmının incelenmesi, çok az sayıdaki spermi ortaya çıkarabilir. EAU bu amaçla meninin 3.000 g’de 15 dakika santrifüj edilmesini tarif eder. Çökeltide sperm bulunursa durum kriptozoospermi olarak adlandırılır; bu spermler dondurulup tüp bebekte kullanılabilir.
• Örnek ve geçici etkenler: Meni örneğinin bir kısmının kaba alınamaması, son aylarda geçirilen yüksek ateşli bir hastalık ya da yeni başlanan bir ilaç sonucu etkileyebilir. Sperm üretimi yaklaşık iki buçuk-üç ay sürdüğü için bu etkiler gecikmeli görülür; ayrıntılar sperm üretim süreci yazımızda.
• Meni hacmi: Hacim çok düşükse ya da boşalmada hiç meni gelmiyorsa boşalma sonrası idrarda sperm aranır. Böylece spermin mesaneye kaçtığı geriye boşalma (retrograd ejakülasyon) ayırt edilir.

Meni örneğinin nasıl verileceği için sperm testi (spermiyogram) nedir, rapordaki değerlerin anlamı için spermiyogram sonuçları nasıl okunur yazılarımıza bakabilirsiniz.

Azospermi Tanısından Sonra Hangi Testler Yapılır?

Muayene ve Öykü

Fizik muayenede testislerin boyutu ve kıvamı, epididimler, varikosel varlığı ve meni kanallarının (vas deferens) elle hissedilip hissedilmediği değerlendirilir. Vas deferensin bir ya da iki tarafta hiç oluşmamış olması tıkanıklık tipi azospermiye işaret eder ve genetik test gerektirir. Öyküde inmemiş testis, kabakulak, kemoterapi, kasık ameliyatları ve testosteron veya steroid kullanımı sorulur.

Hormon Paneli: FSH, LH, Testosteron ve Prolaktin

EAU kılavuzu, kısırlık değerlendirmesinde total testosteron, FSH ve LH ölçümünü güçlü öneri olarak verir. Testosteron düşükse ya da cinsel istek azalmışsa prolaktin de ölçülür; yüksekse nedeni araştırılıp tedavi edilir. Sonuçlar kabaca şöyle yorumlanır:

• FSH, LH ve testosteron düşük: Beyindeki hipofiz bezinden testise giden uyarı yetersizdir (hipogonadotropik hipogonadizm) ya da dışarıdan alınan testosteron veya steroid bu uyarıyı baskılamaktadır.
• FSH yüksek, testisler küçük: Çoğu zaman testisin sperm üretme kapasitesinin azaldığını, yani üretim yetersizliğini düşündürür.
• FSH normal, testisler normal boyutta: Tıkanıklık olasılığını artırır, ancak üretim sorununu dışlamaz.

Genetik Testler

Azospermide iki temel genetik test istenir. EAU kılavuzu, azospermisi olan ya da sperm yoğunluğu mililitrede 5 milyonun altında olan erkeklere kromozom analizi (karyotip), mililitrede 1 milyon ve altındaki değerlerde (dolayısıyla azospermide) ise Y kromozomu mikrodelesyon testi yapılmasını güçlü öneri olarak verir. Amerikan Üroloji Derneği ve Amerikan Üreme Tıbbı Derneği’nin (AUA/ASRM) 2024’te güncellenen kılavuzu da aynı eşikleri, FSH yüksekliği, testis küçüklüğü ya da üretim bozukluğu eşlik ettiğinde önerir. Yani üretim yetersizliği düşünülen azospermik bir erkekte iki test de planın parçasıdır. Vas deferens yokluğunda ayrıca kistik fibrozis geni (CFTR) testi önerilir; EAU bu testin kadın partnere de yapılmasını ister.

Genetik sonuçlar kararı doğrudan etkiler. Y kromozomunun AZFa ya da AZFb bölgelerini içeren tam delesyonlarda testiste sperm bulunması beklenmez ve EAU bu erkeklerde sperm elde etme ameliyatı yapılmamasını önerir. AZFc delesyonlarında ise kılavuz, çalışmalarda bu erkeklerin yüzde 50–75’inde testiste sperm bulunduğunu bildirir (literatür aralığıdır, bireysel sonuç için güvence değildir); bu delesyon ICSI ile doğacak erkek çocuğa geçer. Hangi genetik değişiklik saptanırsa saptansın, tüp bebek öncesinde genetik danışmanlık gerekir.

Ultrason

Skrotal ultrason testis hacmini, varikoseli ve testiste kitle olup olmadığını gösterir. EAU, kısırlık yaşayan erkeklerde testis kanseri riskinin daha yüksek olduğunu belirterek skrotal ultrasonu önerir (zayıf öneri). Meni hacmi düşükse ve meni kanallarının prostat içindeki bölümünde tıkanıklıktan şüpheleniliyorsa transrektal (makattan yapılan) ultrason istenir; bu incelemede ejakülatör kanal tıkanıklığı ya da seminal vezikül kistleri görülebilir.

Tıkanıklık mı, Üretim Yetersizliği mi? Kararın Dayandığı Bulgular

Azosperminin iki ana tipini azospermi nedir yazımızda anlattık. Burada önemli olan, tipin tedavi yolunu belirlemesidir. Ayrım bir testle değil, bulguların birlikte yorumlanmasıyla yapılır:

• Tıkanıklık (obstrüktif azospermi) lehine: Normal boyutta testisler, normal FSH, vas deferensin hissedilmemesi ya da vazektomi, kasık ameliyatı veya geçirilmiş enfeksiyon öyküsü, düşük hacimli ve asidik meni.
• Üretim yetersizliği (non-obstrüktif azospermi) lehine: Küçük ve yumuşak testisler, yüksek FSH, kromozom ya da Y kromozomu değişiklikleri, inmemiş testis öyküsü, kabakulak sonrası testis iltihabı ya da kemoterapi.
• Hormon kaynaklı tablo: Düşük FSH, LH ve testosteron. Dışarıdan testosteron ya da steroid kullanımı da benzer bir tablo oluşturur.

Bazı erkeklerde bulgular net değildir. EAU, FSH ve testis hacmi gibi ameliyat öncesi değerlerin testiste sperm bulunup bulunmayacağını güvenilir biçimde öngörmediğini belirtir. Bu nedenle sınırda tablolarda testisten doku incelemesi, çoğu zaman ayrı bir tanı biyopsisi yerine sperm arama işlemiyle birlikte yapılır.

Tedavi Edilebilir Nedenler: Önce Bunlar Ele Alınır

Azospermili erkeklerin bir kısmında, testisten sperm almaya gerek kalmadan meniye sperm çıkmasını sağlayabilecek nedenler bulunur. Sperm elde etme ameliyatına geçmeden önce bu nedenler araştırılmalıdır.

Hipofiz Kaynaklı Hormon Eksikliği

Hipofizin FSH ve LH salgılayamadığı erkeklerde EAU, çocuk isteniyorsa sperm üretiminin hCG ve FSH ile uyarılmasını güçlü öneri olarak verir. Tedavide spermiyogram yaklaşık üç ayda bir tekrarlanır; menide sperm görülmesi aylar sürebilir. Bu ilaçlar yalnızca hekim kontrolünde ve kan testleriyle izlenerek kullanılır.

Testosteron ve Anabolik Steroid Kullanımı

Dışarıdan alınan testosteron ve anabolik steroidler beynin testise giden uyarısını baskılar ve sperm üretimini durdurabilir. EAU, bu erkeklerde steroidin bırakılmasını ve sperm değerlerinin 6–12 ay boyunca izlenmesini önerir; bu süre sonunda gerekirse üretimi uyaran ilaçlar düşünülür. Reçeteyle testosteron kullanıyorsanız ilacı kendi kararınızla bırakmayın; geçiş hekiminizle planlanmalıdır. Testosteron düşüklüğü için andropoz yazımıza bakabilirsiniz.

Tıkanıklığın Onarılması

Meni kanalı ya da epididim düzeyindeki tıkanıklıkta, kadın partnerin yumurtalık rezervi iyiyse EAU mikrocerrahi onarımı (vazovazostomi veya vazoepididimostomi) önerir. Kılavuzun aktardığı literatüre göre epididim düzeyindeki onarımlardan sonra kanalın açık kalma oranı yüzde 63–85, doğal gebelik oranı ise yüzde 21–45 arasındadır; bu oranlar bireysel sonuç için güvence değildir. Prostat içindeki meni kanalı tıkanıklığında kanalı açan endoskopik bir girişim düşünülebilir. Onarım uygun değilse ya da kadın partnerin yaşı beklemeye izin vermiyorsa doğrudan sperm elde edilip tüp bebeğe geçilebilir. Vazektomi sonrası onarım için vazektomiyi geri çevirme (vazovazostomi) yazımıza bakabilirsiniz.

Geriye Boşalma ve Varikosel

AUA/ASRM kılavuzu geriye boşalmada ilaç tedavisini, boşalma sonrası idrardan sperm toplanmasını ve cerrahi yolla sperm elde etmeyi seçenekler arasında sayar; idrardan elde edilen sperm tüp bebekte kullanılabilir. Üretim yetersizliği olan ve muayenede elle hissedilen varikoseli bulunan erkeklerde varikosel onarımı tartışmalıdır. EAU panelinin 2026’da yayımlanan değerlendirmesi, bilinen genetik bozukluğu olmayan ve kadın partnerinde yumurtalık rezervi azalmamış erkeklerde olası bir yarardan söz eder; ancak kanıtın güçlü bir öneri için yeterli olmadığını vurgular. Ayrıntılar için varikosel nedir, ameliyatı nasıl yapılır yazımıza bakabilirsiniz.

Micro-TESE’ye Ne Zaman Karar Verilir? Sperm Elde Etme Yöntemleri

Düzeltilebilir bir neden yoksa ya da tedaviye rağmen meniye sperm çıkmıyorsa, sperm doğrudan testisten veya epididimden alınır. Yöntem azosperminin tipine göre seçilir. Tekniklerin ayrıntıları Micro-TESE yazımızda; burada karar mantığını özetliyorum.

• Tıkanıklıkta: Testiste üretim genellikle normal olduğu için sperm epididimden (MESA, PESA) ya da testisten (TESE) alınabilir. EAU, tıkanıklık tipinde spermin epididimden ya da testisten alınmasının ICSI’de gebelik sonuçlarını değiştirmediğini bildirir.
• Üretim yetersizliğinde: EAU, mikroskop altında testis dokusunun taranarak sperm üreten kanalcıkların seçildiği mikrodiseksiyon TESE’yi (micro-TESE) tercih edilen yöntem olarak önerir; iğneyle yapılan aspirasyonu (TESA) bu grupta önermez.
• AZFa veya AZFb tam delesyonunda: Testiste sperm bulunması beklenmediği için ameliyat önerilmez.

Sperm bulunma oranları ne söylüyor? Genetik nedeni olmayan, üretim yetersizliği bulunan 21.404 erkeği kapsayan 2019 tarihli bir meta-analizde, bir sperm arama ameliyatında sperm bulunma oranı ortalama yüzde 47 (yüzde 45–49) bulunmuştur. Doğrudan karşılaştırmaları birleştiren 2015 tarihli bir meta-analiz micro-TESE’de sperm bulunma olasılığını klasik TESE’ye göre 1,5 kat yüksek bulmuş, 2019 analizi ise fark saptamamıştır. Klinefelter sendromlu erkekleri inceleyen meta-analizde oran yüzde 44 civarındadır. Bu sayılar çok sayıda merkezin ortalamasıdır; bireysel sonuç için güvence değildir. Testiste sperm bulunsa bile gebelik, kadın partnerin yaşı ve yumurtalık rezervi gibi başka etkenlere bağlıdır; 2019 meta-analizinde ICSI döngüsü başına canlı doğum oranı yaklaşık yüzde 24 olarak hesaplanmıştır.

Ameliyat Öncesi Hormon Tedavisi Gerekli mi?

Üretim yetersizliğinde micro-TESE öncesinde hormon tedavisi sık sorulur. EAU, FSH’si yüksek erkeklerde ameliyat öncesi hormon tedavisinin rutin kullanılmamasını önerir. 2022 tarihli bir meta-analiz, hormon değerleri normal olan erkeklerde sperm bulunma oranında artış bildirmiş, ancak kanıtın kalitesini düşük bulmuş ve FSH’si yüksek grupta fark saptamamıştır.

Sperm Bulunamazsa Ne Olur?

Sperm arama ameliyatında sperm bulunamaması mümkündür; EAU bu dönemde psikolojik destek verilmesini önerir. Seçenekler patoloji sonucu, genetik bulgular ve kadın partnerin durumuna göre konuşulur. EAU’nun aktardığı çalışmalarda, daha önce klasik TESE ya da TESA ile sperm bulunamayan erkeklerde yapılan micro-TESE’de sperm elde etme oranı ortalama yüzde 39 (çalışmalara göre yüzde 18–57), önceki micro-TESE’de sperm bulunamayanlarda yapılan ikinci micro-TESE’de ise yüzde 18–43 arasında bildirilmiştir; bu oranlar bireysel sonuç için güvence değildir. Olgunlaşmamış sperm hücreleriyle (yuvarlak spermatid) yapılan enjeksiyon gibi yöntemler araştırma aşamasındadır ve sonuçları olgun spermle elde edilenlerin belirgin biçimde altındadır. Türkiye’de üremeye yardımcı tedavide yalnızca eşlerin kendi üreme hücreleri kullanılabilir; donör sperm uygulanmaz.

Tüp Bebek Merkeziyle Koordinasyon ve Sperm Dondurma

Sperm elde etme ameliyatı, tüp bebek tedavisinin bir parçasıdır; bu nedenle ürolog ve tüp bebek merkezi planı birlikte yapar. Değerlendirme muayenehanede, tüp bebek tedavisi ayrı bir merkezde yürütülüyorsa yazılı ve tarihli bir plan zaman kaybını önler. Konuşulması gereken konular:

• Zamanlama: Sperm, kadın partnerden yumurta toplanan günle eş zamanlı olarak taze alınabilir ya da ameliyat önceden yapılıp bulunan sperm dondurulur ve tüp bebek döngüsü sonra planlanır.
• Taze mi, dondurulmuş mu? Meta-analizlerin sonuçları farklıdır. 2018 tarihli 17 çalışmalık bir analiz, üretim yetersizliğinde taze ve dondurulup çözülmüş testis spermi arasında gebelik ve canlı doğum açısından fark bulmamıştır. 2026’da yayımlanan 36 çalışmalık bir analiz ise taze spermle döllenme ve canlı doğum oranlarını biraz daha yüksek bulmuş, dondurulmuş spermi de etkili bir seçenek olarak değerlendirmiştir.
• Dondurma: EAU, tıkanıklık onarımı sırasında ya da onarım mümkün değilse elde edilen spermin sonraki ICSI uygulamaları için dondurulmasını önerir; 2018 meta-analizi de her sperm arama ameliyatında dondurmanın düşünülmesi gerektiği sonucuna varır. Böylece yeni bir denemede ameliyatın tekrarlanmasına gerek kalmayabilir.
• Sperm bulunamama olasılığı: Taze plan yapılmışsa ve sperm bulunamazsa, toplanan yumurtalarla ne yapılacağı ameliyattan önce tüp bebek merkeziyle konuşulmalıdır.
• Genetik danışmanlık: Genetik bir değişiklik saptanmışsa, embriyoda genetik tanı (PGT) seçeneği tüp bebek merkeziyle değerlendirilir.

Bu spermle döllenme, her yumurtaya bir spermin enjekte edildiği ICSI (mikroenjeksiyon) yöntemiyle yapılır; az sayıda sperm yeterli olabilir.

Bu Yazının Diğer Yazılarımızdan Farkı

Azospermi nedir yazımız azosperminin türlerini, nedenlerini ve belirtilerini; Micro-TESE yazımız ameliyatın nasıl yapıldığını ve sonrasını anlatır. Sperm sayısı düşüklüğü yazımız menide sperm az ama var olduğunda izlenecek yolu ele alır. Bu yazı ise hiç sperm görülmediğinde adımların sırasına ve kararların neye dayandığına odaklanıyor. Erkek kısırlığının genel çerçevesi için erkek kısırlığı yazımıza bakabilirsiniz.

Ne Zaman Ürologa Başvurmalı?

• Spermiyogramınızda “sperm görülmedi” ya da “azospermi” yazıyorsa, sonucu aldıktan sonra beklemeden.
• Meni hacminiz çok azsa ya da boşalmada meni gelmiyorsa.
• Testosteron ya da anabolik steroid kullandıysanız ve çocuk sahibi olmayı planlıyorsanız.
• İnmemiş testis, kabakulağa bağlı testis iltihabı, kemoterapi, radyoterapi ya da kasık ameliyatı öykünüz varsa.
• Testislerinizde şişlik, sertlik ya da boyut farkı fark ettiyseniz.
• Kadın partner 35 yaş ve üzerindeyse; bu durumda iki eşin değerlendirmesi aynı dönemde yapılmalıdır.

Bu yazı Avrupa Üroloji Derneği (EAU) cinsel ve üreme sağlığı kılavuzu, EAU 2025 güncellemesi, AUA/ASRM kılavuzu (2024 güncellemesi), azospermide sperm elde etme meta-analizi (2019), micro-TESE ve TESE karşılaştırması (2015), Klinefelter sendromu meta-analizi (2017), ameliyat öncesi hormon tedavisi meta-analizi (2022), EAU panelinin azospermide varikosel değerlendirmesi (2026), taze ve dondurulmuş sperm meta-analizleri (2018, 2026) ve yuvarlak spermatid enjeksiyonu meta-analizi (2021) kaynaklarındaki bilgilere dayanır. Değerlendirme için iletişim sayfamızdan randevu oluşturabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Spermde hiç sperm yok, ne yapmalıyım?

Önce testi, meni santrifüj edilerek incelenecek şekilde tekrarlatın; dibe çöken kısımda az sayıda sperm bulunabilir. Azospermi doğrulanırsa ürolojik muayene, FSH, LH ve testosteron ölçümü ile kromozom analizi ve Y kromozomu mikrodelesyon testi yapılır. Bu sonuçlar tıkanıklık ile üretim yetersizliğini ayırır ve tedavi yolunu belirler.

Azospermi tanısından sonra hangi testler yapılır?

Temel testler fizik muayene, FSH, LH, total testosteron ve gerektiğinde prolaktin ölçümü, kromozom analizi (karyotip) ve Y kromozomu mikrodelesyon testidir. Vas deferens yoksa kistik fibrozis geni (CFTR) testi iki eşe de yapılır. Bulguya göre skrotal ve transrektal ultrason eklenir.

Micro-TESE’ye ne zaman karar verilir?

Micro-TESE; tanı doğrulandıktan, düzeltilebilir nedenler araştırılıp tedavi edildikten sonra, üretim yetersizliği düşünülen erkeklerde gündeme gelir. Y kromozomunun AZFa ya da AZFb bölgesini içeren tam delesyonlarda ameliyat önerilmez. Karar, kadın partnerin değerlendirmesi ve tüp bebek planıyla birlikte verilir.

Azospermide testiste sperm bulunma olasılığı nedir?

Genetik nedeni olmayan, üretim yetersizliği bulunan erkeklerde yapılan çalışmaların ortalamasında, bir sperm arama ameliyatında sperm bulunma oranı yaklaşık yüzde 47’dir; tıkanıklık tipinde ise testiste üretim genellikle normal olduğu için sperm elde etmek çoğu erkekte mümkündür. Bu oranlar ortalamadır ve bireysel sonuç için güvence değildir. Genetik bulgular, testis hacmi ve ameliyat tekniği sonucu etkileyebilir.

Micro-TESE tüp bebekle nasıl planlanır?

Sperm, yumurta toplama günüyle eş zamanlı olarak taze alınabilir ya da ameliyat önceden yapılıp bulunan sperm dondurulur. Dondurulan sperm sonraki ICSI denemelerinde de kullanılabilir. Zamanlama, sperm bulunamazsa izlenecek yol ve genetik danışmanlık ameliyattan önce ürolog ve tüp bebek merkezi tarafından birlikte planlanır.

Azospermi ilaçla düzelir mi?

Nedene bağlıdır: hipofiz kaynaklı hormon eksikliğinde hCG ve FSH tedavisiyle, steroid kullanımına bağlı azospermide ise steroidin bırakılmasının ardından aylar içinde meniye sperm çıkabilir. FSH’si yüksek, üretim yetersizliği olan erkeklerde hormon tedavisinin rutin kullanımı önerilmez. Testosteron tedavisi sperm üretimini baskıladığı için kullanılmaz.

Micro-TESE’de sperm bulunamazsa ne olur?

Seçenekler; patoloji sonucu, genetik bulgular ve kadın partnerin durumu birlikte değerlendirilerek konuşulur; bazı erkeklerde ikinci bir sperm arama ameliyatı düşünülebilir. Olgunlaşmamış sperm hücreleriyle yapılan yöntemler araştırma aşamasındadır. Türkiye’de üremeye yardımcı tedavide yalnızca eşlerin kendi üreme hücreleri kullanılabilir; donör sperm uygulanmaz.